Şema Terapi
Uzun süredir devam eden, tekrarlayan ve değiştirilmekte güçlük yaşanan duygusal ve ilişkisel örüntülere odaklanan bütüncül bir yaklaşım.
Şema terapi, Jeffrey Young tarafından geliştirilen; bilişsel davranışçı, bağlanma, yaşantısal ve psikodinamik yaklaşımlardan yararlanan bütüncül bir psikoterapi yaklaşımıdır. Özellikle uzun süredir devam eden, tekrarlayan ve değiştirilmekte güçlük yaşanan duygusal ve ilişkisel sorunların anlaşılmasına ve ele alınmasına odaklanır.
Şema terapi yaklaşımına göre, çocukluk ve ergenlik döneminde yaşadığımız deneyimler, temel duygusal ihtiyaçlarımızın karşılanma biçimi ve doğuştan getirdiğimiz mizaç özellikleri, kendimize, diğer insanlara ve dünyaya ilişkin geliştirdiğimiz inançları etkiler.
Erken dönem uyumsuz şemalar, bu yaşantılarla ilişkili olarak gelişen ve zaman içerisinde süreklilik kazanan duygu, düşünce, anı ve bedensel duyum örüntüleridir. Kişi yetişkinlik döneminde, içinde bulunduğu koşullar değişmiş olsa da geçmişte öğrendiği ilişki kurma ve baş etme biçimlerini sürdürmeye devam edebilir.
Bu durum, kişinin benzer ilişkisel güçlükleri tekrar tekrar yaşamasına, duygusal ihtiyaçlarını fark etmekte ya da ifade etmekte zorlanmasına ve kendisiyle ilgili olumsuz inançlarının sürmesine neden olabilir.
Şema terapide amaç, kişinin bu örüntüleri fark etmesini, hangi duygusal ihtiyaçlarla ilişkili olduklarını anlamasını ve artık işlevsel olmayan baş etme biçimlerinin yerine daha sağlıklı yollar geliştirmesini desteklemektir.
Bu süreçte yalnızca kişinin düşüncelerine değil; duygularına, bedensel deneyimlerine, geçmiş yaşantılarına ve terapi ilişkisinde ortaya çıkan örüntülere de odaklanılır. Terapötik ilişki, kişinin karşılanmamış duygusal ihtiyaçlarını tanıyabilmesi ve kendisiyle ve başkalarıyla daha sağlıklı ilişkiler geliştirebilmesi açısından önemli bir çalışma alanıdır.
Sık sorulanlar
Şema nedir, kısaca nasıl anlatılır?
Şema, erken yaşantılarımızdan süzülüp bugüne taşınan; kendimize, başkalarına ve dünyaya dair derin ve yaygın bir örüntüdür. Bir inanç, bir duygu, bedensel bir tepki ve bir davranış eğilimini aynı anda içinde barındırır. "Beni bırakacaklar", "Yetmiyorum", "Kimse ihtiyacımı görmez" gibi tekrarlayan temalar şemaların yüzeye çıkan halleridir.
Mod ne demek?
Mod, o anda içinde bulunduğumuz duygusal durumdur: incinmiş bir çocuk gibi hissettiğimiz an, kendimizi acımasızca eleştirdiğimiz an ya da her şeyden kopup hiçbir şey hissetmediğimiz an farklı modlardır. Modları tanımak, onların esiri olmaktan çıkıp aralarında seçim yapabilmenin ilk adımıdır.
Şema terapi herkese uygun mu?
Özellikle tekrarlayan ilişki örüntüleri, uzun süredir devam eden ve başka yöntemlerle yeterince değişmeyen zorluklar söz konusu olduğunda güçlü bir yaklaşımdır. Yine de uygunluk, ilk görüşmelerde birlikte değerlendirilir.
İleri düzey şema terapist nedir?
ISST (International Society of Schema Therapy), şema terapi eğitiminin uluslararası standartlarını belirleyen kuruluştur. İleri düzey sertifikasyon, belirli sayıda eğitim saati ve süpervizyon altında yürütülmüş klinik çalışma gerektirir.