EMDR Seansında Ne Olur? İlk Kez Gelenler İçin

EMDR'ye ilk kez gelecek kişilerin en sık sorduğu soru şudur: "Peki orada tam olarak ne yapacağız?" Bu yazı, işleme seansının nasıl ilerlediğini somut olarak anlatmak için yazıldı. Sürecin tamamını merak ediyorsanız sekiz aşama yazısına bakabilirsiniz.

Seans nasıl başlar?

İşleme seansı, kısa bir kontrolle açılır: geçen haftadan bu yana ne oldu, bir önceki çalışmanın etkisi sürdü mü, yeni bir şey belirdi mi.

Ardından o gün çalışılacak hedef belirlenir. Hedef genellikle önceki seanstan devam eder ya da yeni bir anıdır. Hedef netleştikten sonra bileşenleri kısaca gözden geçirilir: görüntü, olumsuz inanç, duygu, bedensel duyum ve rahatsızlık düzeyi.

Çift yönlü uyarım nasıl uygulanır?

Üç yöntem kullanılabilir ve seçim kişiye göre yapılır:

• Göz hareketleri: Terapistin elini ya da bir ışık çubuğunu sağa-sola takip etmek. En bilinen yöntemdir.
• Dokunsal uyarım: Dizlere ya da ellere sırayla dokunma; kişinin kendi kendine uyguladığı "kelebek sarılması" da bu gruptadır.
• İşitsel uyarım: Kulaklıkla sağa ve sola dönüşümlü gelen ses.

Göz hareketleri rahatsızlık veriyorsa, kişi gözlerini kapatmayı tercih ediyorsa ya da görsel bir engel varsa diğer yöntemler kullanılır. Etkinlik açısından birinin diğerine kesin üstünlüğü ortaya konmamıştır; belirleyici olan kişinin hangisiyle rahat çalışabildiğidir.

Bir set nasıl geçer?

Terapist "o görüntüyü, o inancı ve bedeninde hissettiğin yeri aklında tut" der ve uyarımı başlatır. Bir set genellikle 20-30 saniye sürer.

Set bittiğinde terapist der ki: "Bırak gitsin. Derin bir nefes al. Şimdi ne fark ediyorsun?"

Kişi aklına geleni kısaca aktarır. Bu bir düşünce, bir görüntü, bir duygu, bedensel bir his ya da bambaşka bir anı olabilir. Terapist genellikle yorum yapmaz, soru sormaz; "Onunla devam et" diyerek yeni bir set başlatır.

Bu döngü, rahatsızlık azalana kadar sürer.

Neden bu kadar az konuşuluyor?

EMDR'nin diğer terapi biçimlerinden en belirgin farkı budur ve ilk seanslarda tuhaf gelebilir. Danışanlar sık sık "doğru şeyi mi yapıyorum?" diye sorar.

Az konuşmanın nedeni kuramsaldır: EMDR, sinir sisteminin doğru koşullar sağlandığında bilgiyi kendi kendine uyumlu bir çözüme taşıyacağını varsayar. Terapistin yorum yapması ya da yönlendirmesi, bu doğal akışı kesebilir.

Bu nedenle terapistin görevi yol göstermek değil; sürecin güvenli kalmasını sağlamak ve takılmaları açmaktır.

Set sırasında ne hissedilir?

Deneyim kişiden kişiye değişir. Sık bildirilenler şunlardır:

• Duygunun önce yoğunlaşıp sonra hafiflemesi
• Beklenmedik anıların belirmesi
• Bedende dalgalanmalar: ısınma, karıncalanma, gevşeme
• Ağlama ya da tersine hiçbir şey hissetmeme
• Anının giderek "uzaklaşması", daha az canlı hâle gelmesi

Hiçbir şey hissetmemek de olağandır ve başarısızlık anlamına gelmez. Bazı kişilerde işleme daha sessiz ilerler.

Süreç durursa ne olur?

Bazen işleme takılır: rahatsızlık düşmez, aynı görüntü dönüp durur. Bu beklenen bir durumdur ve protokolde buna yönelik müdahaleler vardır.

Takılmanın sık nedenleri arasında şunlar bulunur: işlenmemiş başka bir anının devrede olması, kişinin duyguya kapanması, ya da arka planda bir inancın sürece engel olması ("bunu hak ettim" gibi). Terapist bu durumda sınırlı ve hedefli bir müdahaleyle akışı yeniden açar.

Seans nasıl biter?

İşleme tamamlansın ya da tamamlanmasın, seans kişinin dengelenmiş hâlde ayrılmasını sağlayacak şekilde kapatılır. Hazırlık aşamasında çalışılan güvenli yer ya da başka bir düzenlenme tekniği kullanılır.

Bu kapanış, EMDR'nin güvenlik ilkelerinden biridir: kimse yarım açılmış bir anıyla odadan çıkmaz.

Seans sonrası ne beklemeli?

Seansın ardından yorgunluk yaygındır — zihinsel değil, daha çok bedensel bir yorgunluk. O gün yoğun bir program planlamamak iyi olur.

Sonraki günlerde yeni anılar, rüyalar ya da duygusal dalgalanmalar ortaya çıkabilir. Bu, işlemenin seans dışında da sürdüğünü gösterir ve beklenen bir durumdur. Kişiden genellikle fark ettiklerini kısaca not etmesi istenir; bu notlar bir sonraki seansın malzemesi olur.

Yoğunluk baş edilemez düzeye çıkarsa terapistle iletişime geçilir. Hazırlık aşamasında öğrenilen düzenlenme teknikleri tam da bu durumlar içindir.