Depresyon mu, Geçici Bir Çökkünlük mü?
Herkes zaman zaman çöker. Depresyonu ayıran şey, çökkünlüğün süresi, yaygınlığı ve kişinin kendisiyle kurduğu ilişkiyi değiştirmesidir.
1 dk okuma
Üzüntü bir duygudur; gelir ve geçer, bir nedene bağlıdır, yaşamın akışını tümüyle durdurmaz. Depresyon ise bir duygudan fazlasıdır: enerjiyi, ilgiyi, uyku ve iştahı, düşünme biçimini ve kişinin kendisine bakışını kapsayan bir tablodur.
Sık görülen belirtiler
- Çoğu gün süren çökkünlük ya da boşluk hissi
- Daha önce keyif veren şeylerden keyif alamama
- Enerji düşüklüğü, sürekli yorgunluk
- Uyku ve iştahta belirgin değişiklik
- Değersizlik ve suçluluk düşünceleri
- Odaklanmada ve karar vermede zorluk
- Yaşamın anlamsızlaştığı hissi
Herkes aynı görünmez
Depresyon her zaman ağlamakla ya da yatakta kalmakla görünmez. Bazı kişilerde sinirlilik ve tahammülsüzlük olarak, bazılarında ise aşırı çalışma ve durmadan meşgul olma olarak ortaya çıkar. Dışarıdan "işlevsel" görünen bir kişi de depresif bir sürecin içinde olabilir.
Neden olur?
Tek bir nedeni yoktur. Genetik yatkınlık, biyolojik etkenler, kayıplar, süregiden stres, yalnızlık ve erken dönem yaşantılar bir araya gelir. Özellikle çocuklukta duyguların görülmediği, ihtiyaçların karşılanmadığı ortamlarda gelişen yetersizlik ve değersizlik şemaları, yetişkinlikte depresif süreçleri besleyebilir.
Psikoterapide nasıl çalışılır?
İlk aşamada yaşamın temel düzeni — uyku, hareket, temas — ele alınır; çünkü depresyon bu düzeni bozar ve bozulan düzen depresyonu derinleştirir. Ardından kişinin kendisine yönelttiği eleştirel sesin kökeni üzerine çalışılır. Amaç "pozitif düşünmek" değil; bu sesin nereden geldiğini görüp onunla arasına mesafe koyabilmektir.
Önemli: Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa bunu ertelemeyin. 112'yi arayabilir ya da en yakın acil servise başvurabilirsiniz.
Sık sorulanlar
Depresyon kendiliğinden geçer mi?
Bazı depresif dönemler zamanla hafifleyebilir. Ancak tablo haftalarca sürüyor, işlevselliği etkiliyor ya da tekrarlıyorsa destek almak hem süreci kısaltır hem de tekrarlama olasılığını azaltabilir.
İlaç kullanmazsam terapi işe yaramaz mı?
Hayır. Pek çok tabloda psikoterapi tek başına yürütülür. Şiddetli durumlarda psikiyatri uzmanıyla birlikte çalışmak önerilebilir; karar her zaman danışana aittir.
Yakınım depresyonda, nasıl yardımcı olabilirim?
Çözüm önermek ya da "kendini toparla" demek çoğu zaman işe yaramaz, hatta yalnızlaştırır. Yargılamadan dinlemek, yanında olmak ve profesyonel desteğe başvurmasını nazikçe desteklemek daha yardımcıdır.
